search

آیا با رژیم کتوژنیک لاغر می‌شویم؟

رژیم کتوژنیک چیست؟

clock icon زمان خواندن 4 دقیقه بهنام جعفرزاده پنجشنبه, 07 فروردین 1399, 12:38

رژیم کتوژنیک چیست؟
رژیم کتوژنیک برنامه‌ای غذایی است که بر غذاهایی با چربی‌های سالم بالا، مقدار کافی پروتئین و کربوهیدرات‌های بسیار اندک تمرکز دارد. در این برنامه غذایی هدف این است که کالری مصرفی روزانه خود را بیشتر از چربی‌ها دریافت کنید.

عملکرد این رژیم بر پایه تخلیه‌ بدن از ذخایر قند است که در نتیجه برای تامین انرژی، شروع به تجزیه چربی‌ها کند. در واقع، این عمل منجر به تولید مولکول‌هایی به نام «کتون» می‌شود که بدن از آن‌ها به عنوان سوخت استفاده می‌کند و در نتیجه سوختن چربی‌های بدن، وزن از دست می‌دهید. رژیم کتوژنیک انواع مختلفی دارد که رژیم استاندارد کتوژنیک و رژیم چرخه کتوژنیک را شامل می‌شود. در این مقاله فواید رژیم کتوژنیک و همچنین خطرات آن را توضیح می‌دهیم.

آن‌چه در این مطلب خواهید خواند:

رژیم کتوژنیک موجب کاهش وزن می‌شود

 رژیم کتوژیک آکنه را بهبود می‌بخشد

رژیم کتوژنیک خطر ابتلا به برخی سرطان‌ها را کاهش می‌دهد

سلامت قلب با رژیم کتوژنیک

 محافظت رژیم کتوژنیک از عملکرد مغز 

رژیم کتوژنیک تشنج را کاهش می دهد

 بهبود علائم سندرم تخمدان پلی‌کیستیک با رژیم کتوژنیک 

خطرات و عوارض رژیم کتوژنیک

رژیم کتوژنیک برای چه افرادی مناسب نیست

حفظ رژیم کتوژنیک برای چه مدت بی‌خطر است

 

رژیم کتوژنیک موجب کاهش وزن می‌شود

رژیم کتوژنیک می‌تواند به روش‌های مختلف از جمله افزایش سوخت‌وساز بدن و کاهش اشتها منجر به کاهش وزن شود. رژیم‌های کتوژنیک شامل غذاهایی هستند که هورمون‌های تحریک‌کننده گرسنگی را کاهش داده و باعث احساس سیری می‌شوند. نتایج یک متاآنالیز نشان داد کاهش وزن در افرادی که رژیم‌های کتوژنیک داشتند در مدت یک سال یک کیلوگرم بیشتر از افرادی بود که از رژیم‌های کنترل چربی پیروی می‌کردند. به طور مشابه، بررسی دیگری از ۱۱ مطالعه صورت گرفته نشان داد افراد تحت رژیم کتوژنیک بعد از شش ماه، دو و نیم کیلوگرم بیشتر از افراد تحت رژیم‌های کنترل چربی کاهش وزن داشتند.

بهبود آکنه
 رژیم کتوژیک آکنه را بهبود می‌بخشد

آکنه دلایل مختلفی دارد و ممکن است در بعضی از افراد با رژیم غذایی و قند خون مرتبط باشد. خوردن غذاهای سرشار از کربوهیدرات‌های فرآوری و تصفیه‌شده می‌تواند تعادل باکتری‌های روده را تغییر داده و همچنین باعث افزایش و کاهش قابل توجه قند خون شود و بر سلامتی پوست تاثیر منفی بگذارد. طبق مطالعه‌ای که در سال ۲۰۱۲ انجام شد، رژیم کتوژنیک می‌تواند با کاهش مصرف کربوهیدرات، علائم آکنه را در برخی افراد کاهش دهد.

رژیم کتوژنیک خطر ابتلا به برخی سرطان‌ها را کاهش می‌دهد

محققان تاثیر رژیم کتوژنیک را در کمک به پیشگیری یا حتی درمان برخی از سرطان‌ها بررسی کرده‌اند. یک مطالعه نشان داد که رژیم کتوژنیک ممکن است یک درمان مکمل بی‌خطر و مناسب در کنار شیمی‌درمانی و پرتودرمانی باشد. چراکه استرس اکسیداتیو بیشتری در سلول‌های سرطانی ایجاد کرده و موجب مرگ آن‌‌ها می‌شود. 
نتایج مطالعه جدیدی که در سال ۲۰۱۸ نشان می‌دهد از آنجایی که رژیم کتوژنیک قند خون را کاهش می‌دهد، می‌تواند بر کاهش خطر عوارض انسولین و ابتلا به برخی بیماری‌های سرطانی موثر باشد. 
اگرچه برخی تحقیقات ثابت می‌کند که رژیم کتوژنیک در درمان سرطان تاثیر دارد، اما مطالعات در این زمینه محدود است. محققان باید برای درک کامل فواید احتمالی رژیم کتوژنیک در پیشگیری از سرطان و درمان آن، تحقیقات بیشتری انجام دهند.


سلامت قلب با رژیم کتوژنیک

رعایت رژیم کتوژنیک با مصرف غذاهای سالم تاثیرگذار است. برخی شواهد نشان می‌دهد که خوردن چربی‌های سالم مانند آووکادو به جای چربی‌های کمتر سالم، می‌تواند ضمن کاهش کلسترول به بهبود سلامت قلب کمک کند. از آنجایی‌که، کلسترول زیاد خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی-عروقی را افزایش می‌دهد، کاهش آن در کاهش خطر به بیماری‌های قلبی موثر است. 
با این حال این بررسی نتیجه گرفت که اثرات مثبت رژیم بر سلامتی قلب، به کیفیت رژیم غذایی بستگی دارد. بنابراین زمانی که رژیم کتوژنیک دارید، از مواد غذایی سالم در رژیم خود استفاده کنید. 


 محافظت رژیم کتوژنیک از عملکرد مغز 

نتایج یک تحقیق در سال ۲۰۱۹ نشان می‌دهد که کتون‌هایی که در هنگام رژیم کتوژنیک تولید می‌شوند، سیستم عصبی، شامل مغز و سلول‌های عصبی را تقویت کرده و از آن‌ها محافظت می‌کنند. به همین دلیل رژیم کتوژنیک در جلوگیری از ابتلا به بیماری آلزایمر موثر است. با وجود این، تحقیقات بیشتری برای تایید این امر مورد نیاز است. 


رژیم کتوژنیک تشنج را کاهش می دهد

نسبت چربی، پروتئین و کربوهیدرات موجود در رژیم غذایی کتوژنیک، نحوه استفاده بدن از انرژی را تغییر داده و منجر به کتوز می‌شود. کتوز یک فرایند سوخت‌وساز است که طی آن بدن از کتون برای سوخت استفاده می‌کند. براساس مطالعات انجام شده توسط بنیاد صرع٬ کتوز در کاهش تشنج در افراد مبتلا به صرع موثر است، به ویژه افرادی که به سایر روش‌های درمانی پاسخ نداده‌اند. برای یافتن میزان اثربخشی رژیم کتوژنیک باید تحقیقات بیشتری انجام شود، اگرچه به نظر می‌رسد بیشترین تاثیر را بر کودکانی دارد که دچار تشنج کانونی هستند.

سندروم تخمدان

 بهبود علائم سندرم تخمدان پلی‌کیستیک با رژیم کتوژنیک 

سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (Polycystic ovary syndrome: PCOS) نوعی اختلال هورمونی است که می‌تواند منجر به افزایش هورمون‌های مردانه، اختلال عملکرد تخمدان و تخمدان‌های پلی‌کیستیک شود. رژیم غذایی با کربوهیدرات بالا ممکن است عوارض جانبی در افراد دارای سندرم تخمدان پلی‌کیستیک، مانند مشکلات پوستی و افزایش وزن را تشدید کند. همچنین در درمان دیابت نوع دوم موثر است.
مطالعات بالینی زیادی در مورد رژیم کتوژنیک و سندرم تخمدان پلی‌کیستیک وجود ندارد، باوجود این نتایج یک مطالعه مقدماتی در سال ۲۰۰۵، که پنج زن را در مدت بیش از ۲۴ هفته تحت نظر قرار داد، نشان می‌دهد که رژیم کتوژنیک چندین عامل موثر در سندرم تخمدان پلی‌کیستیک را بهبود می‌بخشد. از جمله: 

  • کاهش وزن
  • تعادل هورمون
  • نسبت هورمون لوتئینی (LH) و هورمون تحریک کننده فولیکول (FSH)
  • سطح انسولین ناشتا


خطرات و عوارض رژیم کتوژنیک

ممکن است رژیم کتوژنیک فواید مختلفی برای سلامتی داشته باشد. اما داشتن این رژیم برای مدت طولانی می‌تواند تاثیرات منفی بر سلامتی بگذارد. از جمله این موارد، افزایش خطر ابتلا به مشکلات زیر است:

  • سنگ کلیه
  • پروتئین اضافی در خون
  • کمبود مواد معدنی و ویتامین
  • ایجاد چربی در کبد

رژیم کتوژنیک می‌تواند عوارض جانبی نامطلوبی را ایجاد کند که بسیاری از افراد آن را با عنوان آنفلوانزای کتو می‌شناسند. این عوارض ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • یبوست
  • خستگی
  • قند خون پایین
  • حالت تهوع
  • استفراغ
  • سردرد
  • کاهش توان بدن برای ورزش‌کردن

این علائم تا زمانی‌که بدن با منابع رژیم جدید منطبق شود، بسیار شایع است. 

رژیم کتوژنیک
رژیم کتوژنیک برای چه افرادی مناسب نیست

  • افراد با این شرایط باید از رژیم کتوژنیک پرهیز کنند:
  • مبتلایان به دیابت که انسولین مصرف می‌کنند
  • افرادی که اختلال غذایی دارند
  • مبتلایان به بیماری کلیوی یا پانکراس
  • زنان در دوران بارداری و شیردهی

افرادی که نوعی دارو با عنوان مهارکننده سدیم گلوکز کو-ترانسپورتر۲ (SGLT2) برای بیماری دیابت نوع دوم مصرف می‌کنند نیز نباید رژیم کتوژنیک بگیرند. این دارو خطر ابتلا به کتو-اسیدوز دیابتی را افزایش می‌دهد؛ بیماری خطرناکی که باعث افزایش اسیدیته خون می‌شود.


حفظ رژیم کتوژنیک برای چه مدت بی‌خطر است

تحقیقات قابل توجهی در مورد مزایای احتمالی رژیم کتوژنیک از جمله تنظیمِ کاهش وزن و قند خون وجود دارد، با این حال اکثر مطالعات فقط در دوره‌های کوتاه چند هفته‌ای یا چند ماهه صورت گرفته است.
برخی مطالعات فواید پیروی از رژیم کتوژنیک را در طی دوره‌های طولانی‌تر تا دو سال نشان می دهد. با وجود این، تحقیقاتی در مورد عوارض جانبی احتمالی پیروی از رژیم غذایی کتوژنیک برای دوره های طولانی‌تر انجام نشده است.
نتایج یک مطالعه روی چند بزرگسال در مدت ۲۵ سال نشان می‌دهد که خطر مرگ‌ومیر در افرادی که مصرف کربوهیدرات زیاد (هفتاد درصد از کالری مورد نیازشان را از کربوهیدرات‌ها به دست می‌آوردند) یا کمی (چهل درصد کالری مورد نیازشان از کربوهیدرات ها تامین می‌شد) داشتند نسبت به افرادی که مصرف کربوهیدرات متوسطی داشتند، بیشتر بوده است. 
اگرچه به احتمال زیاد با پیروی درست از رژیم کتوژنیک کوتاه‌مدت، کاهش وزن خواهید داشت تحقیقات نشان می‌دهد که احتمالا رژیم کتوژنیک برای مدت طولانی سالم‌ترین انتخاب نیست.
اگر می‌خواهید رژیم کتوژنیک را امتحان کنید، شاید بهتر باشد آن را به چند ماه محدود کرده و سپس به رژیم با محدودیت کمتر برگردید تا بتوانید برای مدت طولانی آن را حفظ کنید.