علائم افسردگی کدامند و چگونه بر آن غلبه کنیم؟ - سبک زندگی
search

علائم افسردگی کدامند و چگونه بر آن غلبه کنیم؟

clock icon زمان خواندن 5 دقیقه مریم نخعی سه شنبه, 09 اردیبهشت 1399, 14:02

علائم افسردگی کدامند و چگونه بر آن غلبه کنیم؟
احساس ناراحتی، شکست، از دست دادن علاقه یا اشتیاق به فعالیت‌های روزانه، این‌ها نشانه‌های آشنایی برای همه‌ ما هستند. اما اگر ماندگاری داشته باشند و تاثیر قابل توجهی بر زندگی ما داشته باشند، ممکن است علائم افسردگی باشند. طبق اطلاعات سازمان جهانی بهداشت (WHO) افسردگی رایج‌ترین بیماری در سراسر جهان است و دلیل اصلی ناتوانی به شمار می‌رود. این سازمان تخمین می‌زند که ۳۵۰ میلیون نفر در سراسر جهان مبتلا به افسردگی هستند. اما افسردگی چیست و چه نشانه‌هایی دارد؟

طبق اطلاعات مراکز جلوگیری و کنترل بیماری٬ ۷.۶ درصد از افراد بالای ۱۲ سال در هر دوره‌ی دو هفته‌ای دچار افسردگی هستند. این مساله قابل توجه بوده و گستردگی این معضل را نشان می‌دهد. بنابراین بهتر است علائم افسردگی را بشناسیم و در صورت مشاهده این نشانه‌ها در خود یا اطرافیان آن‌ها را جدی بگیریم.

آن‌چه در این مطلب خواهید خواند:

آزمایش‌های تشخیص افسردگی

چه چیزهایی علائم افسردگی نیستند؟

نشانه‌ها و علائم افسردگی

علت افسردگی چیست؟

درمان افسردگی

انواع افسردگی

واقعیت‌های موجز درباره‌ی افسردگی:

  • به نظر می‌رسد که افسردگی در بین زنان رایج‌تر از مردان است.
  • لذت نبردن و کم‌شدن علاقه به چیزهایی که قبلا مایه‌ شادی فرد بودند از جمله علائم افسردگی به شمار می‌روند.
  • حوادث زندگی مانند فقدان عزیزان باعث تغییرات خلق‌وخو می‌شود که معمولاً از ویژگی‌های افسردگی قابل تمایز است.
  • علل افسردگی کاملا درک نشده است، اما احتمالا ترکیب پیچیده‌ای از فاکتورهای ژنتیک، زیستی، محیطی و روانی اجتماعی است.

علائم افسردگی

آزمایش‌های تشخیص افسردگی

 افسردگی نوعی اختلال در خلق‌وخو است که با بی‌حوصلگی پیوسته و احساس ناراحتی و از دست دادن علاقه شناخته می‌شود و یک مشکل مداوم است نه گذرا و به طور میانگین بین ۶ تا ۸ ماه ادامه می‌یابد.

تشخیص افسردگی با مشورت با یک دکتر یا متخصص سلامت روان آغاز می‌شود. بسیار مهم است که از یک متخصص سلامت کمک گرفته شود تا دلایل افسردگی از بین برده شود، تشخیص‌های تمایزدهنده دقیقی انجام شود و درمان مطمئن و اثرگذاری تجویز شود. در بیشتر موارد مراجعه به دکتر، معاینه فیزیکی انجام می‌شود تا دلایل فیزیکی و بیماری‌های مقارن با آن بررسی شود. سوالاتی درباره‌ی تاریخچه‌ی بیماری پرسیده می‌شود و علائم و دوره زمانی آن‌ها و ... مشخص شوند. بعضی از پرسش‌نامه‌ها به دکترها کمک می‌کنند تا شدت افسردگی را بسنجند. برای مثال طیف افسردگی همیلتون ۲۱ سوال دارد که امتیاز نهایی آن شدت وضعیت را مشخص می‌کند. طیف همیلتون یکی از پر کاربردترین ابزارهای متخصصان بالینی برای سنجش افسردگی است.

چه چیزهایی از علائم افسردگی نیستند؟

 علائم افسردگی با نوسانات خلقی که مردم در زندگی معمول‌شان تجربه می‌کنند متفاوت است. واکنش‌های احساسی موقتی به چالش‌های زندگی روزمره افسردگی محسوب نمی‌شوند. علاوه بر این، حتی غم ناشی از مرگ نزدیکان نیز به خودیِ خود اگر تداوم نداشته باشد نشانه افسردگی نیست. با این حال افسردگی می‌تواند به فقدان عزیزان مرتبط باشد. زمانی که افسردگی در پی یک فقدان اتفاق می‌افتد، روان‌شناسان آن را سوگ پیچیده می‌نامند.

نشانه‌ها و علائم افسردگی

علائم افسردگی می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • حالت افسردگی
  • کاهش علاقه یا لذت بردن از فعالیت‌های سابقاً لذت‌بخش، از بین رفتن میل جنسی
  • کاهش وزن ناخواسته (بدون رژیم) یا کم‌شدن اشتها
  • بی‌خوابی (اختلال در خواب) یا پرخوابی (خواب بیش از حد)
  • آشفتگی روانی برای مثال بی‌قراری زیاد و کم شونده (متغیر)
  • تاخیر در مهارت‌های روانشناختی برای مثال حرکات و حرف زدن کندتر
  • خستگی یا کم شدن انرژی
  • احساس بی‌ارزشی یا گناه
  • اختلال در توانایی تفکر، تمرکز یا تصمیم‌گیری
  • افکار تکرار شونده درباره مرگ یا خودکشی یا تلاش برای خودکشی

افسردگی چیست

علت افسردگی چیست؟

 علت افسردگی هنوز به طور کامل درک نشده و ممکن است محدود به یک عامل نشود. افسردگی ممکن است در نتیجه ترکیب پیچیده‌ای از این فاکتورهای بروز کند:

  • ژنتیک
  • تغییرات زیستی در میزان انتقال‌دهنده‌های عصبی
  • محیط
  • روانشناسی و روان اجتماعی

خطر ابتلا به افسردگی در بعضی از مردم بیشتر است و شامل موارد زیر می‌شود:

  • اتفاقات زندگی: مثل فوت عزیزان، طلاق، مسائل کاری، روابط با دوستان و خانواده، مشکلات مالی، دغدغه‌های پزشکی یا استرس حاد.  
  • شخصیت: افرادی با استراتژی‌های مقابله (سازش) نه چندان موفقیت‌آمیز یا آسیب‌های قبلی در زندگی بیشتر مستعد ابتلا به افسرگی هستند.  
  • فاکتورهای ژنتیک: اقوام درجه یک درگیر با افسردگی، خطر افسردگی را افزایش می‌دهند.  
  • آسیب‌های دوران کودکی
  • بعضی داروهای تجویز شده: شامل کورتیکواستروئیدها، بعضی از بتابلاکرها، اینترفرون و بعضی داروهای تجویزی دیگر.  
  • سوء مصرف موادی مانند الکل، آمفتامین و سایر مواد مخدر به‌شدت به افسردگی پیوند خورده‌اند.
  • سابقه‌ی جراحت سر
  • سابقه‌ ابتلا به افسردگی در گذشته: خطر ابتلای مجدد را افزایش می‌دهد.
  • سندرم درد مزمن: این سندرم به همراه شرایط مزمن دیگر مثل دیابت، بیماری مزمن انسداد ریوی و بیماری، بیماری قلبی عروقی احتمال بروز افسردگی را بیشتر می‌کند.  

درمان افسردگی

 اگر علائم افسردگی را در خود یا اطرافیان مشاهده کردید نگران نباشید. افسردگی یک بیماری روانی قابل درمان است.

سه جزء اصلی در کنترل و درمان افسردگی وجود دارد:

  • حمایت: از بحث درباره‌ی راه‌حل‌های عملی و تاکید‌های همراه با آن گرفته تا آموزش به اعضای خانواده.
  • روان‌درمانی: که با عنوان تراپی شناخته می‌شوند مانند درمان رفتاری ـ شناختی.
  • درمان دارویی: به‌طور ویژه داروهای ضد افسردگی.

روان‌درمانی

 روش‌های روانشناختی یا کلامی برای افسردگی شامل درمان رفتاری ـ شناختی، روان‌درمانی بین فردی و درمان حل مساله می‌شود. در مورد افسردگی خفیف روان‌درمانی اولین گزینه‌ی درمانی است. در موارد متوسط و شدید، در کنار سایر درمان‌ها، روان‌درمانی نیز می‌تواند به کار گرفته شود.

درمان رفتاری ـ شناختی و درمان بین فردی دو نوع اصلی روان‌درمانی هستند که در درمان افسردگی به کار می‌روند. درمان رفتاری ـ شناختی می‌تواند در جلسه‌های فرد با روان‌درمانگر به صورت حضوری یا در گروه یا به وسیله تلفن انجام شود. بعضی از تحقیقات پیشنهاد می‌دهد که این درمان از طریق کامپیوتر به‌طور ویژه‌ای اثرگذار است.  

درمان بین فردی به بیمار کمک می‌کند تا مشکلات احساسی‌اش را که روابط و ارتباطاتش را تحت تاثیر قرار می‌دهد بشناسد و نحوه‌ تاثیر آن‌ها بر خلق‌وخو و شیوه‌ تغییرشان را درک کند.

داروهای ضد افسردگی

 این داروها با تجویز پزشک قابل تهیه هستند. داروها برای افسردگی متوسط تا شدید استفاده می‌شوند، اما برای کودکان توصیه نمی‌شوند و برای نوجوانان با حفظ احتیاط تجویز می‌شوند.  

تعدادی از گروه‌های داروهایی که در درمان افسردگی به کار می‌روند در زیر آمده است:

  • مهارکننده‌های بازجذب سروتونین در بزرگسالان
  • مهار کننده‌های مونوآمین اکسیداز
  • داروهای ضدافسردگی سه حلقه‌ای
  • داروهای ضدافسردگی غیرمعمول
  • مهارکننده‌های بازجذب سروتونین و نوراپینفرین

درمان افسردگی

هر یک از این گروه‌های داروهای ضد افسردگی روی یک انتقال‌دهنده‌ی عصبی مشخص عمل می‌کند. برای جلوگیری از بازگشت بیماری استفاده از داروها حتی پس از بهبود علائم افسردگی، باید طبق دستور پزشک ادامه یابد.

هشداری از سازمان غذا و داروی می‌گوید که «داروهای ضدافسردگی ممکن است در بعضی از کودکان، نوجوانان و بزرگسالان جوان افکار یا اقدام به خودکشی را در چند ماه اول درمان افزایش دهند». هر گونه نگرانی در این زمینه باید با پزشک مطرح شود از جمله تصمیم بر قطع استفاده از داروهای ضد افسردگی.

ورزش و سایر روش‌های درمانی

 ورزش هوازی ممکن است در برابر افسردگی خفیف کمک‌کننده باشد، زیرا باعث افزایش سطح اندروفین و تحریک انتقال دهنده‌ عصبی نوراپینفرین می‌شود که مرتبط با خلق‌وخو است.  

درمان الکتروشوک

از روش‌های تحریک مغز از جمله روش‌های درمان الکتروشوک نیز در افسردگی استفاده می‌شود. تحریک مکرر مغناطیسی مغز پالس‌های مغناطیسی را به مغز می‌فرستد و می‌تواند در اختلال افسردگی‌ شدید موثر باشد. موارد شدید افسردگی که به درمان دارویی پاسخ نداده‌اند، می‌توانند از درمان الکتروشوک بهره‌مند شوند. این امر به‌ویژه برای درمان افسردگی روان‌پریشی (سایکوتیک) موثر است.

انواع افسردگی

افسردگی تک قطبی و دو قطبی

 اگر وضعیت غالب فرد، روحیه افسرده است، به آن افسردگی تک‌قطبی گفته می‌شود. اما اگر حالت‌های شیدایی و افسردگی را به‌طور همزمان داشته باشد که با دوره‌هایی از وضعیت طبیعی از هم جدا شده‌اند، به آن اختلال دوقطبی (که قبلا افسردگی شیدایی گفته می‌شد) می‌گویند.  

افسردگی تک‌قطبی می‌تواند شامل اضطراب یا علائم دیگر شود، اما در این حالت وضعیت شیدایی وجود ندارد. با این حال، تحقیات نشان می‌دهد که حدود ۴۰ درصد مواقع، افراد مبتلا به اختلال دوقطبی افسرده هستند از این‌رو تشخیص این دو حالت از یکدیگر دشوار است.

اختلال دو قطبی

اختلال افسردگی شدید با ویژگی‌های روانی

 مشخصه‌ این وضعیت افسردگی همراه با روان‌پریشی است. روان پریشی می‌تواند شامل توهمات -باورهای غلط و جدا شدن از واقعیت یا توهم- شود٬ مانند حس کردن چیزهایی که وجود ندارند.

افسردگی پس از زایمان 

 زنان اغلب با تولد نوزادشان اندوه پس از زایمان را تجربه می‌کنند. اما، علائم افسردگی پس از زایمان – که از آن تحت عنوان افسردگی پس از تولد نوزاد نیز یاد می شود - شدیدتر است.

اختلال افسردگی شدید با الگوی فصلی

 سابقا این اختلال با نام اختلال عاطفی فصلی (SAD) شناخته می‌شد، این وضعیت با کاهش تابش خورشید در زمستان مرتبط است. افسردگی در این فصل اتفاق می‌افتد، اما در بقیه ایام سال و در پاسخ به نور درمانی از بین می‌رود.

به نظر می رسد، کشورهایی که زمستان‌های طولانی یا شدید دارند بیشتر تحت تأثیر این شرایط هستند.